Grad

Preduslovi za uspostavljanje građanske porote

19-06-2019 11:02

Piše: Slobodan Martinović

Povodom inicijative za formiranje građanske porote, koja bi bila sačinjena od uglednih sugrađana u cilju nadziranja svih procesa izbora na javne funkcije, moraju se organizovati stručni, pošteni građani koji bi na narednim lokalnim izborima pobedili.

Jedino tako građanska porota ima smisla, kao proizvod izborne liste sa najboljim kandidatima za odbornike, direktore javnih preduzeća i druge javne funkcije. Potrebna je,dakle, institucionalna pobeda stručnih, poštenih građana koji će upravljati procesima u lokalnoj zajednici.

Za takvu građansku porotu potreban je administrator koji bi porotu organizovao. Da bi porota funkcionisla, pojedinci koji bi je sačinjavali moraju da ostave sopstveni ego, sujetu i ljubomoru po strani, da bi pozitivna energija promene mogla da funkcioniše.

Nadogradnja čitave inicijative podrazumevala bi da zaživi Član 68. Zakona o lokalnoj samoupravi:

“Građani putem građanske inicijative predlažu skupštini jedinice lokalne samouprave donošenje akta kojim će se urediti određeno pitanje iz nadležnosti jedinice lokalne samouprave, promenu statuta ili drugih akata i raspisivanje referenduma u skladu sa zakonom i statutom.

O predlogu iz stava 1. ovog člana, skupština je dužna da održi raspravu i da dostavi obrazložen odgovor građanima u roku od 60 dana od dobijanja predloga.

Broj potpisa građana potreban za pokretanje građanske inicijative iznosi 5 odsto od ukupnog broja građana sa biračkim pravom.

Nadležni organ opštine je dužan da na internet prezentaciji opštine odnosno na drugi primeren način obavesti javnost da je otpočeo rad na pripremi propisa koje donosi skupština.

Radi sprovođenja javne rasprave, predlog građana je potrebno da svojim potpisima podrži najmanje 100 građana sa biračkim pravom na teritoriji opštine.

Prikupljanje potpisa građana za sprovođenje javne rasprave se sprovodi u skladu sa propisima koji uređuju građansku inicijativu.

Nadležni odbor skupštine jedinice lokalne samouprave odlučuje po primljenom predlogu građana o sprovođenju postupka javne rasprave”.

Javna rasprava predstavlja skup različitih aktivnosti, preduzetih u unapred predviđenom vremenskom okviru, u cilju pribavljanja predloga i stavova građana u postupku pripreme određenog akta.

Javna rasprava sprovodi se o nacrtu akta (statuta, odluke, plana i drugog akta u pripremi), ako ovom odlukom nije drugačije predviđeno, a može se sprovesti i ranije na predlog organa nadležnog za pripremu i utvrđivanje nacrta akta koji je predmet javne rasprave.

Javna rasprava obavezno podrazumeva:

1) pribavljanje predloga, sugestija i mišljenja građana i ostalih učesnika u javnoj raspravi u pisanoj ili elektronskoj formi i

2) organizovanje najmanje jednog otvorenog sastanka predstavnika nadležnih organa Opštine/Grada, odnosno javnih službi sa zainteresovanim građanima, predstavnicima udruženja građana i sredstava javnog obaveštavanja (u daljem tekstu: otvoreni sastanak).

Organ nadležan za organizovanje javne rasprave je dužan da građanima iz svih delova Opštine/Grada obezbedi učešće u javnoj raspravi.

Otvoreni sastanak se organizuje u sedištu Opštine/Grada, a izuzetno se može organizovati i van sedišta, na predlog organa nadležnog za pripremu i utvrđivanje nacrta akta koji je predmet javne rasprave.

O pitanjima koja su od značaja za celu zajednicu, javna rasprava se organizuje za celu teritoriju Opštine/Grada, a u slučaju da se javna rasprava sprovodi o pitanju od interesa za građane sa dela teritorije ili za određenu kategoriju građana, javna rasprava se može organizovati samo za taj deo, odnosno u okviru te kategorije građana.

Stalna konferencija gradova i opština - Savez gradova i opština (SKGO) i Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave (MDULS) pripremili su Modele statuta grada/opštine, Model odluke o mesnim zajednicama, Model uputstva za sprovođenje izbora za savete mesnih zajednica i Model poslovnika skupštine opštine kao deo svojih aktivnosti podrške gradovima i opštinama u cilju usaglašavanja njihovih akata sa novim rešenjima iz Zakona o lokalnoj samoupravi.

Opštine i gradovi ne usaglašavaju svoje statute sa izmenama i dopunama Zakona o lokalnoj samoupravi (ZLS), već na svoj način oslikan u političkoj moći određuju pravila kao na primeru izbora za Savet mesnih zajednica, pozivajući se na Zakon o lokalnim izborima i Zakon o izboru narodnih poslanika koji nemaju veze sa izborima za Savet mesnih zajednica.

Suština čitave inicijative treba da bude institucionalizacija učešća građana u procesu donošenja odluka u lokalnoj zajednici kroz model javne rasprave.


Autor je direktor Centra za istraživanje u politici "Argument".